„Między kiduszem a credo” – niezwykły koncert w synagodze w Görlitz

W sobotę 14 listopada synagoga w Görlitz stanie się miejscem niezwykłego muzycznego spotkania tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej. W koncercie „Między kiduszem a credo” („Zwischen Kiddusch und Credo”) wystąpi ponad 75 muzyków, a publiczność usłyszy dwa utwory skomponowane specjalnie na potrzeby tego projektu, które właśnie w Görlitz zostaną wykonane po raz pierwszy. Wydarzenie jest częścią obchodów Roku Kultury Żydowskiej 2026 w Saksonii.

Pomysłodawcą przedsięwzięcia jest drezdeński oddział Towarzystwa Niemiecko-Izraelskiego, który poprzez muzykę chce zachęcić do refleksji nad sposobami pielęgnowania pamięci o przeszłości oraz budowania porozumienia między ludźmi różnych kultur i wyznań. Punktem wyjścia do tego dialogu są żydowska i chrześcijańska tradycja muzyczna, których wspólne korzenie, różnice i wzajemne wpływy ukazuje program koncertów.

Gӧrlitzka premiera

Nie bez znaczenia pozostaje również wybór miejsc o szczególnym znaczeniu historycznym i religijnym. Jednym z nich jest synagoga w Görlitz, która przetrwała nazistowskie pogromy i po wielu latach ponownie stała się ważnym ośrodkiem życia kulturalnego miasta. I dlatego to właśnie ją wybrano na miejsce światowych prawykonań dwóch kompozycji przygotowanych specjalnie na potrzeby projektu. Oba dzieła nawiązują do głównej idei cyklu „Między kiduszem a credo”, ukazując tradycje żydowską i chrześcijańską nie jako odrębne światy, lecz jako kultury, które przez stulecia wzajemnie na siebie oddziaływały.

W pierwszej ze wspomnianych kompozycji, „Kol Echad – Jeden głos”, Peer Baierlein połączył chrześcijański chorał z hebrajskim tekstem Psalmu 150. Utwór na dwa przestrzennie oddzielone chóry, orkiestrę i organy nawiązuje do wydarzeń nocy pogromowej w listopadzie 1938 roku, symbolicznie przywołując milczenie organów synagogalnych. Jego finał jest muzycznym wyrazem jedności. W kompozycji drugiej – „Pieśni nad Pieśniami (Shir ha-Shirim)”, Sebastian Paul Rehnert wykorzystał tekst biblijnej „Pieśni nad Pieśniami” w niemieckim przekładzie żydowskich myślicieli Martina Bubera i Franza Rosenzweiga. Utwór w wykonaniu sopranistki, chóru i orkiestry zabrzmi po raz pierwszy właśnie w Görlitz.

Ponad 75 muzyków i muzyka kilku stuleci

Na potrzeby projektu powstał około 60-osobowy chór żydowsko-chrześcijański, złożony ze śpiewaków związanych z renomowanymi saksońskimi zespołami, m.in. cantamus dresden, cum passione i Drezdeńskim Chórem Kameralnym. Towarzyszyć mu będzie orkiestra kameralna ensemble ponticello, a wśród wykonawców znajdą się także niemiecko-izraelska sopranistka Shani Oshri oraz Niklas Jahn, główny organista drezdeńskiego kościoła Frauenkirche. Kierownictwo muzyczne sprawuje Robert Schad.

Oprócz kompozycji premierowych program obejmuje dzieła reprezentujące różne epoki i tradycje religijne, m.in. „Kiddush” Kurta Weilla z 1946 roku, „Credo” Felicitas Kukuck z 1962 roku, utwory Feliksa Mendelssohna Bartholdy’ego oraz „Tota pulchra es Maria” Antona Brucknera. Ich zestawienie pozwoli słuchaczom odkryć zarówno podobieństwa, jak i różnice między żydowską i chrześcijańską muzyką chóralną.

Cztery koncerty w Saksonii

Inauguracja muzycznego cyklu „Między kiduszem a credo” będzie miała miejsce 13 listopada w drezdeńskim kościele Frauenkirche. Kolejnym miejscem na koncertowej trasie będzie Forum Kultury Synagoga Görlitz, gdzie muzycy wystąpią w sobotę 14 listopada o godzinie 19.00. Dwa ostatnie koncerty odbędą się w styczniu 2027 roku – 30 stycznia w kościele św. Mikołaja w Waldheim i 31 stycznia w kościele zamkowym na Zamku Hartenfels w Torgau.

Wstęp na wszystkie koncerty jest bezpłatny, jednak mile widziane będą dobrowolne datki na wsparcie niezależnych artystów, zgodnie z zasadą Pay What You Want („zapłać, ile chcesz”).

Muzyka i edukacja

Koncert może być również początkiem fascynującej podróży przez historię muzyki oraz tradycje religijne i kulturowe judaizmu i chrześcijaństwa. Warto odwiedzić stronę internetową projektu: tacheles-konzert.de/bildung/, dostępną w językach niemieckim i angielskim, gdzie oprócz tekstów wykonywanych utworów udostępniono dwanaście esejów poświęconych dialogowi międzyreligijnemu, historii organów synagogalnych i współczesnej kulturze pamięci. To znakomite źródło informacji dla wszystkich, którzy chcieliby lepiej poznać historię i wzajemne związki obu tradycji.

Koncert w Görlitz: 14 listopada 2026 r., godz. 19.00, Forum Kultury Synagoga Görlitz, Otto-Müller-Straße 3. Wstęp bezpłatny.