Przełomy/Umbrüche – nowa wystawa czasowa w Muzeum Śląskim w Görlitz

W Muzeum Śląskim w Görlitz można oglądać wyjątkową wystawę czasową ukazującą przełomy i kontynuacje w karierach śląskich artystów po roku 1945, w okresie dramatycznych zmian, przymusowych migracji i prób budowania życia na nowo. Będzie ona dostępna dla zwiedzających do 4 stycznia 2026r.

Dla wielu mieszkańców Śląska rok 1945 był okresem głębokich życiowych przełomów. Niemieccy mieszkańcy musieli opuścić swoje domy, a na ich miejsce sprowadzono polskich osadników. Zarówno Polacy, jak Niemcy zmuszeni byli mierzyć się z utratą swoich małych ojczyzn, poczuciem wyobcowania i koniecznością odnalezienia się w nowej, obcej rzeczywistości. Dotyczyło to także licznej grupy artystów i artystek, których życiowe i zawodowe ścieżki uległy radykalnym zmianom.

Wystawa w Görlitz ilustruje losy tych, którzy wycofali się z życia publicznego lub skupili na nostalgicznych wspomnieniach opuszczonych krain oraz tych, którzy z powodzeniem kontynuowali wcześniejszą twórczość, bądź podjęli nowe wyzwania artystyczne. Polska publiczność odnajdzie tu polskie wątki – nazwiska i dzieła znanych, ale nie zawsze kojarzonych ze Śląskiem twórców, jak Wlastimil Hofman, Józef Gielniak, Jan Cybis, czy projektanci szkła Jan Sylwester Drost i Eryka Trzewik-Drost. To prawdziwy rarytas. Nie jeden zresztą, bo nie mniej interesujące dla miłośników sztuki będą z pewnością prace wschodnio- i zachodnioniemieckich artystek i artystów związanych ze Śląskiem, takich jak Margarete Jahny, Liselotte Kantner, Erich Krause, Alexander Pfohl czy Richard Süßmuth. Na ekspozycji prezentowane są zarówno ich dobrze znane dzieła, jak również takie, które dotychczas pozostawały w muzealnych magazynach, czy prywatnych archiwach rodzinnych. Niektóre z eksponatów, jak ponadczasowe szklane miski małżeństwa Drostów, trwale wpisały się w codzienność i estetykę regionu – mimo, że ich śląski rodowód pozostaje mało znany.

Prace prezentowane na wystawie ukazują też, jak sztuka służyła przetwarzaniu traum, wyrażaniu emocji i dokumentowaniu doświadczeń, a wzornictwo stawało się częścią kultury masowej oraz nośnikiem tożsamości.

Program towarzyszący:

• oprowadzenia kuratorskie w języku polskim odbywać się będą: 15 czerwca, 14 września, 9 listopada, 14 grudnia i 4 stycznia przyszłego roku, zawsze o godz. 15:00
• spotkanie z Karoliną Kuszyk, autorką bestsellera „Poniemieckie” („In den Häusern der anderen”) połączone z czytaniem fragmentów książki, które odbędzie się 19 czerwca o  godz. 18:00

Kolejne wykłady w języku polskim traktujące m.in. o Janie Cybisie, Wlastimilu Hofmanie, artystach Karkonoszy przed i po 1945 roku, a także o powojennej architekturze Polski i NRD odbędą się po wakacjach.

Wystawa powstała we współpracy z Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze, przy wsparciu Saksońskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Fundacji im. Eryki Simon oraz Fundacji Banku Sparkasse Oberlausitz-Niederschlesien. Szczegółowy program wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Muzeum.

Opracowanie: WM I UM Zgorzelec